Best Practice

Project nieuwe sanitatie

Best practice regio Oost Veluwe, project nieuwe sanitatie 

Algemene beschrijving

Sinds begin deze eeuw wordt in Nederland onderzoek uitgevoerd naar slimmere manieren om afvalwater in te zamelen, te transporteren en te zuiveren. Hierbij ligt de huidige focus op een brongescheiden aanpak van afvalwaterstromen. Het geconcentreerde afvalwater, zoals toiletafvalwater, wordt gescheiden ingezameld en getransporteerd. Daarnaast wordt gekeken of bijvoorbeeld zwartwater en GF-afval gecombineerd ingezameld en verwerkt kunnen worden. Deze manier van afvalwater inzamelen is een vorm van ‘nieuwe sanitatie’. De basisgedachte achter nieuwe sanitatie is dat afvalwater waardevolle stoffen bevat. Om deze te kunnen verwaarden dienen deze stoffen zo geconcentreerd mogelijk te worden gehouden. Een van de mogelijkheden om de chemische energie beter te benutten is de directe vergisting van geconcentreerd afvalwater. Dat geconcentreerde afvalwater is eventueel verder te combineren met andere vergistbaar materiaal zoals GF-afval. Veel grotere RWZI's hebben al een vergistingsinstallatie voor de verwerking van secundair slib. In regio Oost Veluwe is men gestart met een project om mogelijkheden te verkennen om afvalwater ( met GF) direct naar die vergistingsinsatallatie te sturen en zo hogere biogasopbrengst te genereren en effectiever met afvalwater en GF-afval om te gaan. In de omgeving van de RWZI zijn drie herstructureringsprojecten gekozen en onderzocht wat de voor- en nadelen van nieuwe sanitatie kunnen zijn.

Betrokken partijen

Bij de drie herstructureringsprojecten zijn verschillende partijen betrokken. Elk van deze partijen vertegenwoordigd specifieke belangen en is op zijn/haar beurt belangrijk om tot een gezamenlijke doelstelling (en daarmee een geslaagd nieuwe sanitatie project) te komen. Het gaat om de volgende partijen: gemeente Apeldoorn, waterschap Vallei & Veluwe, projectontwikkelaars, woningcorporaties, installateur(s), particulieren.

Aanleiding

In het verleden hebben partijen samengewerkt in een project om de Apeldoornse wijk “Zuidbroek”  energie neutraal te maken.. Door het succesvolle verloop van het project was wederzijds vertrouwen ontstaan om in een nieuw project de samenwerking verder op te pakken. Gemeente Apeldoorn en waterschap Vallei & Veluwe zijn gaan onderzoeken hoe een mogelijk toekomstbeeld eruit zou kunnen zien en op welke punten men elkaar daarbij kon versterken. Al snel kwam naar voren dat het verzamelen, transporteren en zuiveren van afvalwater veel efficiënter ingericht kan worden. Afkoppelen van regenwater en het gescheiden inzamelen en verwerken van bepaalde stromen afvalwater kan veel energiebesparing opleveren en maakt het terugwinnen van grondstoffen uit rioolwater en de produktie van duurzame energie eenvoudiger. Het betekend echter vrijwel altijd dat de huidige infrastructuur van riolering, rioolwatertransportleidingen en de rioolwaterzuiveringsinstallatie anders ingericht zal moeten worden wat vaak grote investeringen met zich meebrengt. De haalbaarheid lijkt alleen mogelijk bij de realisatie van nieuwbouwwijken of renovatie van bestaande bouw incl. riolering.

Aanpak

Het concept heeft als uitgangspunt dat maximaal gebruik wordt gemaakt van de bestaande infrastructuur. Om tot een geschikte locatie voor het project nieuwe sanitatie te komen zijn in de voorbereiding van het onderzoek eventuele kansrijke locaties in beeld gebracht. Dit zijn zowel locaties waar een significant aantal huizen, appartementen en/of utiliteitsbouw gerealiseerd worden als locaties waar geconcentreerde bedrijfsafvalwaterstromen vrijkomen/aanwezig zijn. Bij de inventarisatie van potentieel kansrijke locaties speelden de volgende aspecten een rol:

  • Nieuwbouw- of renovatieproject (> 100 woningen en realisatie tussen 2015 en 2020)
  • In of nabij Apeldoorn
  • Significante en/of geconcentreerde bedrijfsafvalwater(deel)stromen

Uiteindelijk zijn drie Apeldoornse wijken betrokken binnen dit onderzoek, namelijk Vlijtsepark, Kerschoten en Sportvelden. Dit betreft drie herstructureringswijken nabij de RWZI Apeldoorn met een  omvang van circa 400 woningen. Het uitgewerkte concept bestaat uit een gescheiden inzamelsysteem voor zwart- en grijswater met behandeling van deze afvalwaterstromen op de RWZI Apeldoorn.

Resultaten

Het onderzoek heeft een rapport opgeleverd waarin de kansen beschreven zijn. Omdat de beschreven technieken nog niet zijn toegepast op een redelijke schaal blijft het voorlopig nog onduidelijk welke milieuwinst en financiele besparingen op de langere termijn mogelijk zijn. Het is duidelijk dat een grootschalig demonstratieproject noodzakelijk is om de voorgestelde vorm van nieuwe Sanitatie te beproeven en daarmee een grotere opschaling mogelijk te maken. Momenteel wordt gewerkt aan de voorbereiding van een demo-project.Succesfactoren

  • Bestuurders van gemeenten en het waterschapkomen vaak bij elkaar  op bezoek. In het platform Oost Veluwe is regulier overleg. Recent is een overeenkomst gesloten dat waarin men nauwer en gestructureerd samenwerkt en integrale plannen maakt.
  • Doordat men al in een eerder project had samengewerkt, kon men snel van start gaan.

Tips

  • Leg niet de nadruk op het uniformeren van systemen, want hier gaat veel tijd in zitten. Het is echter wel van belang om ervoor te zorgen dat de gegevensuitwisseling adequaat gebeurt. Denk hierbij alleen al bij de dezelfde uitleg en interpretatie van definities.
  • De horizon moet langer zijn dan enkele jaren, zeker in een project als nieuwe sanitatie. Bestuurders moeten beseffen dat grote besparingen op korte termijn niet haalbaar is. Dit vergt een gedeelde lange termijn toekomstvisie van bestuurders.

Contactpersoon   

D.J. Tilkema. (Directielid Waterketen, waterschap Vallei en Veluwe)

DTilkema@vallei-veluwe.nl

0653735427