Best Practice

Onderzoek Lamellenfilter

Best Practice interview – Capelle aan de IJssel Lamellenfilteronderzoek

Algemene beschrijving maatregel 

In regio Capelle aan de IJssel wordt onderzoek gedaan naar de effectiviteit van lamellenfilters. Een lamellenafscheider is een voorziening die wordt gebruikt om regenwater dat in het oppervlaktewater terechtkomt, te zuiveren door bezinking. In steeds meer gemeenten wordt rioolwater en regenwater gescheiden afgevoerd. Rioolwater gaat naar de afvalwaterzuiveringsinstallaties en regenwater komt in het oppervlaktewater terecht. Regenwater van verharde oppervlakten, zoals daken en wegen, kan verontreinigd zijn. Op diverse plaatsen in Nederland voorzieningen aangelegd om dit water lokaal te zuiveren. De lamellenafscheider wordt veel gebruikt in west-Nederland omdat deze als voordeel heeft dat hij toepasbaar is bij een beperkte drooglegging en weinig ruimte in beslag neemt. 

Aanleiding 

Bij gemeenten en waterschappen is weinig actuele informatie bekend over de werking van een lamellenfilter. Met als aanleiding het Stedelijk Waterplan in de Krimpenerwaard heeft het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard andere gemeenten en waterschappen benaderd om gezamenlijk onderzoek te gaan doen. Door dit onderzoek naar de kwantitatieve en kwalitatieve werking van de filters kan inzicht worden verkregen in optimaal beheer en het maximale rendement. Het is een gezamenlijk onderzoek door zeven waterschappen en zeven gemeentenin samenwerking met stichting Rioned en STOWA. Het onderzoek wordt uitgevoerd door consortium van adviesbureaus: Tauw bv, Royal Haskoning DHV, en Witteveen + Bos. Het onderzoek duurt ongeveer twee jaar (afhankelijk van klimatologische omstandigheden). Informatie en resultaten van het onderzoek worden op landelijk niveau uitgewisseld.

Betrokken partijen 

Het onderzoek is geïnitieerd door hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard. De deelnemende gemeenten zijn: Bergambacht, Capelle aan den IJssel, Gouda, Krimpen aan den IJssel, Nederlek, Schoonhoven en Vlist. De gemeente Capelle aan den IJssel treedt als vertegenwoordiger van de deelnemende partijen op. 

Aanpak 

Kenmerkend voor de aanpak van het lamellenfilteronderzoek is de praktijkgerichtheid en de samenstelling van het onderzoeksteam. Om informatie te krijgen over de kwantitatieve en kwalitatieve werking van lamellenfilters wordt op verschillende locaties in de regio tijdens regenval gemeten aan de filters. Bovengronds zijn de twee monsternamekasten en een kast voor elektriciteitsvoorziening zichtbaar. De werkzaamheden beperken zich tot aanleg van de meet- en monsternameapparatuur enerzijds en het ophalen van monsters en plegen van regulier onderhoud anderzijds. Voor het praktijkonderzoek zijn met name de ingenieursbureaus aan zet. Voor de interpretatie van de onderzoeksgegevens is een projectteam ingericht met vertegenwoordigers van de deelnemende partijen, stichting Rioned en de STOWA. De (tussentijdse) resultaten worden eveneens besproken in de werkgroep riolering West-Nederland( WRW). 

Resultaten

Het onderzoek loopt momenteel en de resultaten zijn daarmee nog niet definitief. Het praktijkonderzoek alsmede het vooronderzoek uitgevoerd door Tauw in opdracht van HHSK, heeft wel al aangetoond dat investeringen in verschillende voorzieningen vaak niet het beoogde rendement opleveren en sterk afhangen van beheer en onderhoud. Dit gegeven heeft gemeenten aan het denken gezet in relatie tot het doen van nieuwe investeringen. 

Succesfactoren 

  • De besluitvorming en overeenkomst is het gezamenljik vetrekpunt en zorgt voor bestuurlijk draagvlak. 
  • In het proces wordt expliciet aandacht besteed aan het gezamenlijk belang. Momenteel komt het onderzoek in een kritische fase: sommige resultaten laten langer op zich wachten of wijken af van de verwachtingen. Juist dan moeten alle partijen bij de les worden gehouden.
  • Door inzichten en resultaten op bovenregionaal niveau te delen (WRW, een platform van 7 West-Nederlandse waterschappen) kom je regionaal tot nieuwe afwegingen. Zo kunnen de (tussentijdse) resultaten ook op andere plekken nuttig zijn.
  • Aan de voorkant van het proces zijn duidelijke afspraken gemaakt over de rolverdeling. Capelle aan de IJssel is de projectleider en werkt daarbij nauw samen met HHSK. Via een begeleidingscommissie zijn andere gemeenten en waterschappen betrokken 

Tips 

Het is van belang voldoende tijd te nemen voor de opdrachtformulering, zeker bij een groot en praktijk gericht onderzoek. Ook zodra de opdracht aan een onderzoeksbureau is gegund zijn heldere procesafspraken van belang. Uiteraard is dit in elk onderzoek belangrijk, maar bij praktijkonderzoeken kunnen de resultaten afwijken van de verwachting (‘Meten is weten gaat niet altijd helemaal op’). Hierdoor ontstaat de kans op vertraging van het onderzoek en extra kosten. Onderzoeksprojecten als deze die afhankelijk zijn van klimatologische omstandigheden en functioneren van meetapparatuur kunnen in de praktijk vertraging en extra kosten met zich meebrengen, hier moet van te voren duidelijk over gecommunicieerd worden met de diverse partijen. Voor zowel opdrachtgever als opdrachtnemer helpt het om van te voren duidelijkheid te scheppen over mogelijke risico’s en de borging daarvan. 

Meer informatie over het onderzoek: 

Jaap de Ron, beleidsadviseur waterketen (j.de.ron@hhsk.nl