Nieuws

Andere tijden, mis ze niet!

Andere tijden, mis ze niet!

Persoonlijke verhalen over  'Verbindend Water' en het gezamenlijke traject van VNG en UvW over kwaliteit, continuïteit en kostenbeheersing. Verhalen over de samenwerking tussen waterschappen en gemeenten.

Het is woensdag 2 maart. De opkomst is goed: we hebben zo'n honderd man gemeenten en waterschappen. De sprekers hebben zich weliswaar goed voorbereid, maar deze keer is het spannender dan anders. Een aantal personen, dat betrokken is bij  'Verbindend Water' en het gezamenlijke traject van VNG en UvW over kwaliteit, continuïteit en kostenbeheersing gaan een persoonlijk verhaal vertellen hoe zij de samenwerking ervaren tussen waterschappen en gemeenten. Ze hebben zich voorgenomen om te praten vanuit realiteit en niet vanuit 'wat men graag wil horen' of 'wat goed zou zijn'. En ja, als je gaat praten vanuit wat er echt aan de hand is, dan wordt het opeens een stuk spannender. Hoe gaat dit vallen? Willen de aanwezigen dit wel horen?

Zo ver is het echter nog niet. Na een korte introductie door Annemieke Hendriks, projectleider van "Verbindend Water" en managing consultant bij Berenschot, over de oorsprong van een bijeenkomst met inhoudelijke mensen over een niet -inhoudelijk onderwerp: relaties leggen en samenwerking, gaat dagvoorzitter Arnold Blits - directeur Blits Group aan de slag. In sneltreinvaart legt hij uit dat ons vermogen om relaties met andere mensen te creëren (binnen en buiten ons werk), cruciaal is om succesvol te zijn in ons leven. Tja, dat beseffen de aanwezigen ook wel. Maar op de vraag 'Wat is een relatie?' hebben de aanwezigen geen antwoord. Voor het eerst realiseren de meesten zich dat relaties weliswaar essentieel zijn in hun leven, maar dat ze geen idee hebben wat we er precies mee bedoelen. En hoe kun je de band tussen twee disciplines die met water te maken hebben verbeteren als de persoonlijke relatie eigenlijk de enige echte link is die je kunt leggen. Want hoe kun je bewust iets verbeteren als je niet weet wat het is. Dan kun je weinig anders doen dan hopen op een wederzijdse 'klik'. Volgens Blits heeft relatie alles te maken met vertrouwen. Hoe meer je iemand vertrouwt, hoe meer je die persoon gevoelige informatie vertelt. En hoe meer je 'm verteld hebt, hoe meer je het advies van die persoon vertrouwt. Hij of zij kent je immers echt. De mate waarin dit proces plaatsvindt, is feitelijk de mate van relatie die je met iemand hebt.

De volgende spreker is Frans Beckers, directeur Strategie & Concepts bij Van Gansewinkel Groep.  Hij vertelt over het enorme belang van samenwerking bij zijn bedrijf dat als gevolg van overnames en fusies een lappendeken is van vele (familie)bedrijfjes met verschillende culturen en werkwijzen. In plaats van lange en gelijkmatige overgangen, pleit hij voor een snel veranderingsproces. De missie en waarden worden centraal bepaald door het moederbedrijf, maar lokaal is diversiteit mogelijk en zelfs gewenst. Hij vertelt over bepaalde allianties die niet van de grond kwamen omdat de persoonlijke relaties tussen sleutelfiguren niet lekker liepen. Van Gansewinkel is steeds meer bezig met de volledige keten (cradle to cradle) en zoekt daarbij actief naar vele samenwerkingsverbanden met externe partners. Ook naar buiten toe is het essentieel dat mensen van Van Gansewinkel steeds opnieuw het vertrouwen weten te winnen van de ander. In zijn ervaring, gaan mensen redenen zoeken om samen te werken als ze zin hebben om dingen voor en met elkaar te doen. En als je kansen ziet moet je er voor gaan. De details regel je later wel.

Na een korte pauze volgt Hans van der Eem - directeur Welldra als eerste spreker uit de waterpraktijk. Hans begint met een citaat uit het Bestuursakkoord Waterketen van een aantal jaren geleden. Het blijkt dat de eerste zinnen uit het stuk van toen en het nieuwe akkoord vrijwel identiek zijn. We praten in dezelfde termen al jaren over samenwerking. Maar we zijn niet veel opgeschoten. Natuurlijk en gelukkig zijn er wel degelijk de nodige initiatieven en successen te melden. Maar grosso modo niet veel. Hoe komt dat? Misschien wel omdat er géén acuut probleem is. De boel loopt en het onderwerp staat meestal niet hoog op de agenda van bestuurders. Dus waarom veranderen? Voor wat en voor wie? Een eigen koninkrijkje is zo gek nog niet. Een andere mogelijkheid waarom veranderen zo lastig is, heeft te maken met ons eigen beeld van de werkelijkheid. We zijn snel kritisch over de inhoudelijke argumenten van de ander, maar misschien zijn ze wel valide. We letten vooral op de verschillen en zelden op de overeenkomsten en de dingen die ons verbinden. Misschien is de urgentie niet groot om samen te werken, maar kennis delen kan ook erg leuk en nuttig zijn. En misschien kun je beter zelf het voortouw nemen, anders gaan anderen dat uiteindelijk centraal voor ons bepalen. Kortom de oproep van Hans luidt: 'Weg van het nee, mits... - naar Ja, tenzij...'

Hierna neemt Gert Dekker - VNG het woord. Hij toont aan hoezeer de interpretatie van wat je ziet wordt bepaald door de bril waardoor je kijkt. En hoe gemakkelijk misverstanden tussen mensen ontstaan als je niet weet vanuit welke bril (context) de ander praat. Zo roept de term 'afvalwaterketen' bij deelnemers uit de zaal onder meer de volgende associaties op: infrastructuur, volksgezondheid, kosten, ingenieurs, één geheel. Gert pleit dat we bij het zoeken naar gemeenschappelijke belangen, eens vaker een andere bril zouden moeten opzetten. Ons meer verdiepen in de context van andere organisaties. In een naadloos georkestreerd tweespel neemt Renze van Houten - directeur waterschap AA en Maas de microfoon over. 'Maar dit is ook nodig binnen één organisatie' roept hij. Zelfs binnen één waterschap is al sprake van verschillende brillen (subculturen). Vervolgens toont hij aan de hand van vijf 'sferen' de diverse subculturen. Variërend van Bestuurders tot Verwortelde mannen (plaatje op scherm: oude rot die duidelijk lol in z'n vak heeft). Beide heren zijn het er over eens dat het enorm helpt als mensen onderling een stukje openheid naar elkaar betrachten. En durven te kijken en praten vanuit realiteit. Maar openheid geven (persoonlijke informatie volgens de definitie van Blits) valt niet mee. We doen het niet snel omdat we bang zijn dat de ander met de informatie aan de haal gaat. Maar je bent ook kwetsbaar als je je behoeften uitspreekt en de ander je kan afwijzen. Geen wonder dat we meestal ons liever opstellen als 'vakspecialisten' en ons koninkrijkje in tact willen laten. Het tweespel tussen Gert en Renze verloopt meesterlijk. De ochtend vliegt voorbij.

Tijdens de lunch wordt al volop onderling gepraat. Sommigen voelen zich uitgedaagd, anderen voelen zich gesterkt door hetgeen 's ochtends is verteld. Na de lunch reageren Gert en Renze op vragen van dagvoorzitter Arnold Blits en reacties uit de zaal. Vragen als: Wat heb je aan een koninkrijk als het koninkrijk niet als zodanig wordt erkend? Onze behoefte aan erkenning blijkt een gevoelig onderwerp te zijn. Want wat heeft het bijvoorbeeld voor zin om briljante oplossingen te vinden als niemand het ziet, of snapt hoe geniaal het is? Misschien is onze menselijke behoefte aan erkenning wel de meest logische motivator om elkaar op te zoeken en relaties met elkaar aan te gaan. Erkenning van mensen die echt snappen wat het vak inhoudt, waar je mee bezig bent en wat er voor nodig is. Om dat te bereiken is het belangrijk dat dingen hardop gezegd worden. Hoe kijkt iemand van de gemeente bijvoorbeeld naar iemand van een waterschap? Renze en Gert reageren hier op. Al snel wordt duidelijk dat we meestal blijven steken in aannames over en weer, maar dat er weinig werkelijk gevraagd wordt. Voor je het weet wordt er opgeschaald om een beslissing van hogerhand te forceren. In werkelijkheid is het vaak niet nodig, maar we zitten al in misverstanden en irritaties en vooral in de 'zie je wel' modus die bevestigt dat we gelijk hebben.

In het laatste deel van de dag krijgen de deelnemers ruim de tijd om met elkaar in gesprek te gaan. In gescheiden groepen worden gesprekken opgestart. Personen uit één regio zoeken elkaar op. Er wordt lang en intensief gepraat. Over hun vak, over waarom het soms zo lastig is om nader tot elkaar te komen. De openheid groeit en al gauw worden de dienstblackberry's naast elkaar gelegd. Tijdens de plenaire afsluiting, blijken velen liever met elkaar door te blijven praten. Een mooier resultaat hadden we ons niet kunnen wensen. Velen die van te voren hadden aangekondigd dat ze vroeger weg moesten, zijn toch gebleven. Afgesloten wordt met een vragenronde en korte discussie o.l.v. de dagvoorzitter. Vanuit de zaal komt het verzoek van meerdere mensen om na deze dag een vervolg te organiseren. Men wil graag praktijkvoorbeelden van geslaagde en minder geslaagde samenwerking met elkaar in openheid bespreken. Het officiële gedeelte is ten einde, maar buiten de zaal blijft een substantiële groep deelnemers intensief met elkaar in gesprek.

De organisatoren kijken terug op een geslaagde dag. Want misschien is er die woensdag de kiem gelegd voor meer samenwerking, dan in vele andere samenkomsten bereikt is. De persoonlijke aanpak heeft gewerkt. Want alles is persoonlijk, ook de wil tot samenwerken.

Chrétienne Bontenbal, managing partner bij Blits Group.
fotograaf Elvire Logister van FlitsMe